Kerk in Nood

Kerk in Nood verzorgde in november 2010 een pelgrimsreis naar het Heilig Land. Belangrijk onderdeel was het kennismaken met Christenen in Israël en de Palestijnse gebieden.

De bisschop van Nazareth, Mgr. Giacinto-Boulos Marcuzzo schat het aantal Palestijnse Christenen in het gehele Heilige Land, inclusief Jordanië, op 445.000. Sommigen behoren tot duizenden jaren oude gemeenschappen waar zelfs bedoeïenen deel van uitmaken. In het huidige Israël bedraagt hun aantal 13.000, met een concentratie in Galilea. Tot de officiële staat Israël in 1948 was dit aantal veel hoger. Toen werden 429 dorpen met de grond gelijk gemaakt en de bewoners verdreven, merendeels naar Jordanië. In Israël en de Westelijke Jordaanoever vormen de Christenen nu nog slechts een kleine minderheid van minder dan 2 procent van de bevolking.

Als oorzaak hiervan wees de Palestijnse Christen dr. Jeries Khoury, van het Instituut voor Interreligieuze Studies, op de onzekere situatie, de bezetting en de botsende culturen. Arabische extremisten verergerden de positie van de Palestijnse Christenen. Wie weg kon, maakte zich uit de voeten. Khoury verwijt Israël meer nadruk op bezetting dan op bevrijding te leggen. Sedert bijna dertig jaar tracht Khoury bruggen te slaan tussen Joden, Christenen en Arabieren, ondermeer door een jaarlijkse conferentie. Maar dat blijkt niet genoeg. Toch wil hij de hoop op een vredesregeling niet opgeven: hoop doet immers leven.

Volgens mgr. Kamal Bat’hish van het Latijnse Patriarchaat in Jeruzalem ligt het centrale politieke probleem in de versnippering en afsluiting van de Palestijnse gebieden onder algehele controle van Israël. In deze vorm lijkt hem een levensvatbare tweestatenoplossing moeilijk realiseerbaar: hoofd, lichaam en ledematen van Palestina zijn immers van elkaar gescheiden. De christelijke Palestijnen beleven een Calvarië in afwachting van vreugde in vrede.

“Israëli’s en Palestijnen leven in gescheiden werelden”, aldus een vertegenwoordiger van de Deutsche Verein vom Heiligen Lande. Voor de bezoeker is de meest in het oog springende scheiding de Muur, hoger dan destijds de Berlijnse en zeker zo hermetisch. Gemiddeld staan Palestijnse arbeiders die in Israël werken er ’s morgens en ’s avonds twee uur in de rij. Een van hen vertelde dat zijn vrouw op weg naar het ziekenhuis bij een controlepost was overleden.

Tweederangs

Aan joodse zijde zijn er enkelen die proberen over de scheidslijnen heen te reiken, zoals Hana Bendcowsky van het JCJCR en David Neuhaus, een jezuïet van joodse huize. Beiden zetten zich in voor de verbetering van relaties tussen Joden, Moslims en Christenen. En beiden waren te gast op de recente bisschoppensynode over het Midden-Oosten in Rome en zijn door de Heilige Stoel aangezocht de communicatie in de Hebreeuwse taal te verzorgen. Hana omschrijft de problematiek van de betrekkingen als “een verhouding tussen meerderheid en minderheid”. Israël is het enige land ter wereld waar de Joden de meerderheid vormen. De Joden zouden dan ook de eerste stap moeten doen. Lachend voegt zij hieraan toe dat haar idealistische opstelling haar in joodse kring de bijnaam “Sint (H)Ana” had bezorgd. David Neuhaus staat aan het hoofd van een minuscule, Hebreeuwstalige katholieke gemeenschap van vijfhonderd zielen. Naast zijn pastorale arbeid doceert hij aan joodse instellingen, waar hij “dialoog” nastreeft tussen Joden en Palestijnen.
Hana Bendcowsky en David Neuhaus vertegenwoordigen geen meerderheid in Israël. Israël streeft judaïsering van de staat na, als onderdeel van de grondwet en als voorwaarde voor een vredesovereenkomst. Volgens mgr. Marcuzzo blijft er in die omstandigheden voor Palestijnen (christenen en moslims) alleen een positie van tweederangsburgers over.

Geen geweld

Op eigen wijze komt hier tegenop de charismatische, melkitische aartsbisschop Elias Chacour. Hij stelde zich voor als “een wandelende contradictie”: een Palestijn die trots is op zijn afkomst, trots op zijn Arabische taal, een burger van de staat Israël en geïnspireerd door zijn christelijke geloof. “De wereld weet niet dat wij [melkieten] al Christen waren voordat de islam ontstond.” Over de huidige politieke situatie zegt hij te wachten op een overtuigend, krachtig politiek leider die een einde maakt aan de privileges van joden ten koste van Palestijnen.

Als kind moest hij aanzien dat het Israëlische leger zijn geboortedorp in puin schoot. Toch hield zijn vader hem steeds afwijzing van geweld voor. Als jonge priester was hij begonnen met de bouw van een school, ondanks het ontbreken van een bouwvergunning. Vele rechtszittingen waren het gevolg. Ten slotte was hij doorgedrongen tot de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, James Baker, op wiens voorspraak hij via de Israëlische minister-president Shamir zijn bouwvergunning kreeg. De school bloeit nu en wordt bezocht door Palestijnse én joodse kinderen.

Amandelen van trouw

Mgr. Chacour riep ons op naar vriendschap en solidariteit te zoeken, zonder vijandschap met geweld te beantwoorden: “We hebben geen behoefte aan eenzijdige vrienden.” Hij verwees ook naar de boodschap van de recente bisschoppensynode in Rome. Mgr. Marcuzzo knoopte daaraan vast: de wortels van de Moederkerk liggen in het Heilig Land.

Pelgrims moeten de heiligdommen zonder vrees kunnen bezoeken, evenals de in meer opzichten bedreigde christelijke gemeenschappen. De sleutel voor verbetering ligt volgens hem bij opleiding en opvoeding. Katholiek onderwijs is tevens een middel om de katholieke presentie in het Midden-Oosten te handhaven. Volgens mgr. Bat’hish zet het patriarchaat van Jeruzalem zich daarvoor in. Het streeft naar degelijk, voor ieder toegankelijk, onderwijs. Tegen de verdrukking in bloeit ook het seminarie. Dat telt thans het grootste aantal seminaristen sedert zijn oprichting.
Mgr. Marcuzzo deelde aan het slot van zijn ontvangst amandelen uit, symbool van trouw. Een passende afsluiting van de kennismaking met het verscheurde Heilig Land.

Klik hier voor een korte fotoimpressie van de bedevaarten naar het Heilig land.

Informatie over de bedevaart van 2012